Мэргэжлийн сумогийн шуугиан дуулиан

Монголчуудын дурлан сонирхдог сумо бөх бүтэн жил хэрэг төвөг, хэрүүл шуугиан, шүүх заргаар дүүрэн байна. Олны анхаарлыг татна гэдэг сайн хэрэг ч үргэлж муу талаараа дийлнэ гэдэг юу л бол доо. Ямар ч гэсэн өнөөдөр эхэлж буй 9 сарын тэмцээний тасалбар их сайн зарагдаж байгаа ч ивээн тэтгэгчдийн бооцоо багассан гэнэ. Муу ч сайн ч орос ах нар маань гэж, Рохо, Ваканохо, Хакурозан нар сумогийн жинхэнэ фэнүүдэд үгүйлэгдэх нь ойлгомжтой. Яагаад ийм явдал болов оо? Нэг жилийн дотор нэг ояката, 3 сумо бөх тэр тусмаа цолтой бөхчүүдээ ажлаас нь халж байсан түүх сумод үгүй. Өнгөрсөн жилийн залуу бөхийн үхэлд холбогдоод байгаа 3 сумоч шүүхээс буруутай гэж тогтоогдвол бас хөөгдөх болоод байгаа. Хэрэг тарьлаа гээд л хөөгөөд байвал асуудал хурдан шийдэгдэх ч энэ нь бас зөв арга мөн үү, үгүй юу эргэлзээтэй аж. Энэ долоо хоногийн шуугиан 8-нд Рохо Хакурозан нарыг сумо бөхийн холбооноос хөөж, холбооны тэргүүн Китаноүмиг огцруулсанаар эхэлсэн. Китаноүми бол яахав. Угаасаа аль эрт огцрох ёстой байсан ч албан тушаалдаа үнэхээр дурласан ,хэнэггүй нэгэн сайхан гүндэггүй япон эр тул дэвжээнд гарсан асуудал ерөнхийлөгчид хамаагүй гэж ярьж хэлсээр ирж байсан ч өөрийх нь шавь хэрэгт холбогдоод яалт ч байхгүй уналаа. Унах ч гэж дээ, ерөнхийлөгчөө болиод , удирдах зөвлөлд бол үлдээд, сарын 1 сая 800 мянган иэний цалин нь хэвээр, харин тусгай хангамж болох 50000 иэн л алга болоод , өглөө эрт бөхийн өргөөнд очих хэрэг байхгүй болж, чөлөөт цаг нэмэгдэж, загнуулж нүдүүлэхгүй амар сайхандаа жаргаж байгаа юм байх. Харин элдэв асуудал шийдэхэд оролцох эрх, нөлөө нь багасж.
Рохо Хакурозан шүүхдэнэ
Юуны өмнө хэлэхэд сумогийн холбооноос хөөнө гэдэг хэт хатуу байж болох шийтгэл. Хүний амьдралыг орвонгоор нь эргүүлж байна гэсэн үг. Ваканохогоос ялгаатай нь тэд баривчлагдаагүй. Нөгөө талаар Японы цагдаагийн газраас тэднийг хууль зөрчсөн гэж үзээгүй байгаа. Заавал хөөх хэрэггүй, 1 жил барилдах эрхийг нь хасья гээд л олон санал гарж байж уг нь. Нэг нь Китаноүмигийн шавийг хэлэх үү, гэвч ах дүүс сумогийн холбоотой сөргөлдөх, муудалцах байр суурь барьж эхэлсэн тул шинээр батлах баримт гаргаж , хөөхөөр болсон гэх. Энэхүү шинэ баримт гэдэг нь хар тамхины шинжилгээгээр дүн нь сэжигтэй гаран, хэдэн цаг хиртэй дахин шинжилгээний хариуг хүлээж суух зуур хэдэн ояката Рохо Хакурозан хоёроос яг хэрэглэсэн юм уу үгүй юу хэл дээ, үнэнээ хэлбэл цааш нь задруулахгүй гэхэд ах дүү хоёр 6 сард Америкад тойргийн барилдаанаар явж байхдаа танил хар арьстан дуучнаас авж татаж үзсэн гэж хариулсан гэнэ. Энийг нь 8-нд сумогийн холбооны хурал дээр асуухад ах дүү нар сайн санахгүй байна, япон хэл 80% л ойлгодог, тйим юм хэлсэн билүү үгүй билүү гээд булзаад байсан тул сумогийн холбооноос хөөх болсон гэнэ. Мөн ах дүү хоёрын шинжилгээний Б сорьцыг дахин шинжлэхээс өөрсдөө татгалзсан заргээр ийм хатуу шийтгэл оноож. Халагдсан шийдвэр сонсоод ах дүү хоёр дэвжээнээсээ ачаа бараагаа зөөж нүүсэн бөгөөд өмгөөлөгчтэйгөө зөвлөлдөж эхэлсэн. 12-ны баасан гаригт ах дүүс хэвлэлийн бага хурал хийлгэж, сумогийн холбоотой шүүхээр заргалдах болсоноо зарлалаа. Өмгөөлөгчийн хэлсэнээр тэд аль нэг ояката болон шинжилгээ хийсэн эмч нартай биш, сумогийн холбоотой нэр төрөө сэргээлгэхээр заргалдах болсон. 16-нд сумогийн холбоонд тайлбар шаардсан бичиг илгээж, санаандаа хүрсэн хариу аваагүй тохиолдолд ирэх долоо хоногт заргаа эхлэнэ гэнэ. Тэдний зарга гэвэл 69 бөх оролцсон ч жүрогийн Чиёхакухо яагаад ч юм шинжилгээнд ороогүй. Мөн шинжилгээнд орсон бөхчүүдээс нэгэн япон бөхийн дүн хар тамхи хэрэглэсэн гэж гарсан боловч дахин дахин шинжилгээ хийсээр байгаад хэрэглээгүй болгож гаргасан. өөр хүний сорьцыг ах дүү хоёрыхтой сольсон байх магадлал өндөр. Дээр дурдсан Америкад хэрэглсэн гэж хэлсэн талаар баахан ояката нар яасан юм гээд л шахаад байсан, тэр үед юу хэлсэнээ санахааргүй сандарсан байсан. Энэ маягаараа хэрэг сунжирвал 3 сарын дараа вийз нь дуусаж ,Орос харихаас өөр арга алга болох тул Рохо 9 сарын тэмцээний дундуур ч хамаагүй хурдан шүүхдэнэ гэдгээ зарлалаа. Шинжлэх ухааны үндэстэй хариу гараад байхад ч бид хэзээ ч хар тамхи хэрэглэж байгаагүй хэмээн заргалдаж байгааг нь харахаар итгэмээр ч санагдах аж. Рохо Хакурозан нарын хувьд бол шийтгэлийг хүчингүй болгож дахиад сумо барилдах гэсэн хүсэл байхгүй, нэр хүндээ л сэргээх гэсэн бодолтой байна. Тэднийг аль эрт Японы прореслингийхэн , болон тулааны урлагийхан сонирхоод эхэлсэн байгаа билээ. Хүн тэжээвэл толгой цустана гэдэг үг үнэн юм гэж тэд бодож байна уу үгүй юу , ямар ч гэсэн Оросоос хөрш айлыхаа хүүхэд Ваканохог Японд авчран сумо болгож, мөнгө алдарт хүргэсний балаг уу даа.
Ваканохо- сумо барилдмаар байна
Рохо Хакурозан хоёроос ялгаатай нь 20 настай энэ залуу яаж ч байсан дахин сумо барилдмаар байна гэдэг хүслээсээ болж шүүхэд заргалдах болсон. Хоёрдугаарт өөрөө хар тамхи хэрэглсэн гэдгээ хүлээгээд хоригдоод гарсан. Мөрдөнгөөс гараад Ваканохо кимонотой, үсээ ардаа боогоод шууд сумогийн холбоог зорьсон. Хэвлэлийн бага хурал хийлгэн Японы ард түмэн, сумогийн холбоо, ояката, Рохо Хакурозан нараас уучлал гуйн толгой бөхийлгөж, сумогийн холбооны боссуудтай уулзаж шинэ цэргээр ч хамаагүй дахиад сумо барилдуулж өгөөч гэж хүссэн боловч татгалзсан хариу сонссон. Угаасаа холбооны дүрмэнд нэг хасагдсан хүн бөх ч бай, ояката ч бай, үсчин шүүгч ч бай дахин сумогийн ертөнцөд эргэн орж болохгүй гэж заасан бий. Магаки дэвжээндээ очсон боловч залуу бөхчүүл ояката танийг дахин бүү үзэгд гэж хэлсэн гээд оруулсангүй, Рохогийн гэрт очиж хонхыг нь хичнээн дараад нөгөөх нь хариу өгсөнгүй. Ивээн тэтгэгч спонсорууд дээрээ очсон ч сумо болохоор нь дэмжиж байсан болохоос жирийн хүн болохоор хэрэггүй тул тэд ч нүүр өгсөнгүй. Ингээд шүүхэд хандахаар боллоо. Японы цагдаагийн газраас түүнийг хэрэг үйлдэх үедээ насанд хүрээгүй байсан болон шалихгүй бага хэмжээний хар тамхи хадгалсан тул эрүү үүсгэлгүй сулласан билээ. Ваканохо хэвлэлийн бага хурал дээр сумогийн ертөнцөд дассан тул өөр газар ажил хийнэ гэж санаанд багтахгүй байна. Яаж ч байсан сумо л барилдмаар байна. Би маэгаширагийн манлай бөх болсон. Цаашдаа аварга арслан болмоор байна. Цагдаагийн газар намайг өршөөсөн, сумогийн холбоо ч өршөөж болно биз дээ зэргээр ярьсан ч дахин сумо болох нь үлгэрийн далай гэдэгтээ бүгд санал нэг байна. Түүний заргалдаж байгаа асуудал гэвээс урьд өмнө надаас хүнд гэмт хэрэг үйлдэж байсан сумо олон байсан ч ийм хүнд шийтгэл хүлээж байгаагүй. Хөл бөмбөг олимп болон спортын түүх харсан ч нэг мөсөн тухайн спортоос нь хөөж байсан жишээ байхгүй явдал гэнэ. Тэгээд хоригдож байх үеийн цалин 10000 ногооны төлбөр. Тайхо аварга Америкаас гар буу худалдаж аваад хууль бусаар хил нэвтрүүлж оруулж ирээд зөвхөн хатуу сануулга хүртсэн болон мөрийтэй тоглоом тоглоод цагдаад баривчлагдсан нэгэн ояката цалингаа л хасуулж байсан зэргийг дурдан заргалдаж байгаа аж. Ажиглагчдын үзэж байгаагаар дахиж сумо болохын төлөө биш цолтой бөхийн хангалуун амьдралд дасчаад жирийн ажил хийхийг хүсэхгүй байгаа болтой, хичнээн сайн өмгөөлөгч хөлслөөд ч сумогийн холбооны хөгшин бурхинууд, үндэсний спортоо хамгаалах шүүгч нарыг дийлэхгүй гэнэ.

Хакухо тун даруухан амьдардаг

Мэргэжлийн сумод цахиур хагалж яваа Хакухо Даваажаргалынх бүл нэмж удам залгах хүүтэй болсон Даваажаргал хөл газар хүрэхгүй баяртай суугаа. Япондоо нэртэй баяны охинтой дэр нэгтгэсэн Хакухо Даваажаргал хадмуудаасаа туслалцаа огт авдаггүй бөгөөд нийтийн орон сууцанд тун энгийн амьдардаг аж. Эхнэр авч гэр толгойлох хүртлээ сумогийн холбоондоо харьяалагдан залуу бөхчүүдтэй нэг дороо амьдарч байсан Хакухо гэр бүлтэй болсныхоо дараахан нийтийн 21 давхар орон сууцны 9 давхарт 3 өрөө байранд даруухан амьдрах болсон. Бүл нэмээд удаагүй байгаа Хакухогийнх тун удахгүй амьдрах орчноо өөрчилж байраа томсгож магадгүй аж.

Асашёорюү Давгадорж Монголын үзэсгэлэнт түүхэн газруудыг үнэ цохин худалдан авч эхэллээ

Тэрээр Сүхбаатар аймгийн нутаг дахь “Талын толгой”-г 130 саяар худалдан авлаа-
Монгол хүний ид хавыг дэлхийд гайхуулсан сумогийн их аварга маань энэ жил тун ч одтой яваа бололтой. Бэртэл гэмтэл гээд сүүлийн үед төдийлөн сайн барилдахгүй байсан Асашёорюу АСА группын зохион байгуулсан “Монгол башё”-д сайхан барилдаж эх орондоо түрүүлсэнд үзэгчид тун чиг сэтгэл хангалуун байсан. Энэ тэмцээнийг зохион байгуулах эрхийг аварга маань олон зуун саяар тоологдох их мөнгөөр авсан хэмээн яригдаж байсан ч анх удаагаа манайд зохион байгуулагдсан “Монгол башё” амжилттай сайхан болж өнгөрсөн. Тэмцээний тасалбар 60-200 доллараар үнэлэгдсэн ч шагийн үнээр 350 доллар хүрсэн гээд бодоход АСА групп энэ удаа тийм ч ашиггүй ажиллаагүй бололтой. Гэхдээ сүүлийн үед барилдахаасаа илүүтэйгээр бизнесийн зах зээлд анхаарлаа хандуулах болсон сумогийн их аварга маань монголдоо төдийлөн хөгжөөгүй байгаа аялал жуулчлалын салбарт хүч үзэхээр шийдсэн гэдэг нь үнэн бололтой. Төрсөн нутаг Хархориндоо монголдоо л хамгийн томд тооцогдох жуулчны бааз барьсан нь ихээхэн ашигтай ажиллаж аваргыг энэ бизнес рүү уруу татсан гэдэг. Үүндээ ч амташсан уу яасан тэрээр тэрээр сүүлийн үед байгалийн үзэсгэлэнт газруудыг үнэ цохин худалдан авч эхэлжээ. Хэдхэн сарын өмнө Гачуурт тосгон дахь Шар тохойн амыг бүхэлд нь худалдан авсан аварга маань саяхан Сүхбаатар аймгийн Алтан овооны дэргэдэх Талын толгойг 130 саяар худалдан авчээ. Алдарт Тоорой бандийн нутгаар зочилж, Алтан овоон дээр гарч хийморио сэргээхийг хүсэхгүй монгол хүн гэж үгүй. Тэгээд ч Талын толгойг тойрсон морины fax хэлбэртэй. 100 гаруй галт уул гадныхны сонирхлыг татах ганц зүйл гэдгийг аварга аль хэдийн тооцоолсон нь лавтай. Үнэхээр ч Дарьгана нутаг нүд алдам тал, хулан зээрийн сүрэг, алдарт хийморийн овоо гээд үзэж харах юмтаи энэ нутаг яахын аргагүй жуулчдын харц унагах газар. Гэхдээ алдарт Алтан овооны газар нутгийг өөрийн эзэмшилд оруулах нь амаргүй байсан нь мэдээж. Гэхдээ аварга тэнд өөрийн эзэмшлээ бий болгож чаджээ. Юутай ч тун удахгүй онгон талын их тал нутагт аваргын нэртэй асар том цогцолбор хотхон сүндэрлэх тодорхой болжээ. Ер нь аль ч бизнесийн салбарт цаг хугацаа гэдэг алдаж болдоггүй алтан зүйл болохоор аварга маань ч аль хэдийн их цогцолборынхоо зураг төслийн ажлаа эхлүүлсэн гэнэ. Ямар ч гэсэн арлын оронд хөлсөө дуслуулж олсон мөнгөө эх орондоо зориулж яваа аваргыг Сүхбаатарчууд ихэд талархалтай хандаж байгаа гэсэн.

Орос сумочид алга болох шинжтэй

Оросын сүмоч Ваканохо хар тамхи хэрэглэсэн хэргээр баривчлагдан сүмо бөхийн эгнээнээс хөөгдөөд сар ч өнгөрөөгүй байна. Сүмогийн холбооноос өчигдөр болсон хурлын дараа нийт 69 бөхөд хар тамхины шинжилгээ хийсэн бөгөөд Оросын ах дүү хоёр Рохо, Хакүрозан нар хар тамхи хэрэглэж байсан нь илэрч, сүмогийн холбоог дахин шоконд оруулав. Энэ хоёр бөх Ваканохог Японд авчирч сүмоч болгосон төдийгүй үргэлж хамтдаа байдаг нь цагдаагийн газрын анхааралд өртөөд байсан юм.

Ваканохо хэдийгээр ганцаараа хар тамхи татдаг байсан хэмээн байцаалтад өчсөн ч шинжилгээгээр хоёр хуурай ах нь баригдаж орхилоо. Рохо, Хакүрозан нар хар тамхи их хэрэглэж байгаагүй, дахин шалгаж өг хэмээн хүссэний дагуу Рохог 3, Хакүрозаныг 2 удаа шалгаад хариу адилхан гарсан тул цагдаагийн газарт байцаалт хийхээр авч одлоо.

Сүмогийн холбооноос хөөх шийтгэл оноох нь бараг 100 % биз ээ. Бас нэг гол асуудал бол Хакүрозаны ояката нь Сүмогийн холбооны ерөнхийлөгч Китаноүми билээ. Китаноүми Ваканохогийн оякатад шавиа хүмүүжүүлж чадаагүй зэрэг олон хатуу үг хэлж байсныг санахад энэ удаа өөрөө огцрохоос өөр аргагүй болж байх шиг.

Сумочдыг Япон улсын элчин сайдын яамныхан авч уулзлаа

Сумочид Улаанбаатарт

Монгол башёд иргэд сэтгэл дүүрэн байна.

Монголын түүхнээ алтан үсгээр бичгдэх хоног өдөрүүд үргэлжилсээр байна. Олимпын дэмжээнд алтан соёмбот тугаа мандуулаж төрийн дууллаа эгшиглүүлэсэн монгол тамирчидаараа түмэн олон бахархаж байгаа. Харин яг л энэ үйл явдалтай хамт мэргэжилийн сумогийн алдар цолтнууд монгол оронд зочилож сумо сонирхогч олон түмний сэтгэлийг тэнийлгэж байна. Үнэхээр монгол түмэн алдар цолтой хүчит бөхчүүдийн уран гоё барилдааныг үзхээр аралын япон орныг зориод байх нь тун ховор. Энэ ч үүднээсээ их аварга Асашоёриюү Дагвадоржоор ахлууласан сумогын алдартнууд эх нутагт маань зочилож Аса цергийн дэвжээнээ хүч үзэн барилдаж байгаад үзэгч олон сэтгэл дүүрэн байна. Барилдаан үзэх завсартаа аралын япон орны түүх соёлтой бага ч болов танилцаж, япон үнэдэсний мэргэжилийн тогоочын хоолыг амтархан зооглож байна. Гэр бүл ах дүүсээрээ өөрийхөө хайрлаж хүндэлдэг бөхчүүдтэйгээ нүүр тулан уулзаж зурагтаар алга ташин дэмжидэг хүнээ дэргэдээс нь өөрийхөө дуу хоолойгоор дэмжиж байна. Хоёр өдөр үргэлжилэх Монгол башё Монгол түмний сэтгэлд нар гийсэн өдөрүүдийг үргэлжилүүлсээр байна. Аралын япон орны үнэдсний хэв маягыг хадгалсан үзүүлбэрүүд мэргэжилийн сумо бөхийн нарийн дэг жаяг ёслол үйлдэх зан заншил гээд бүгдийг багтаасан энэ арга хэмжээ Аса цирк Асашёриюу сангийн дэмжилэгтэйгээр явагдаж байгаа юм. Хэдийгээр тодорхой шалгуур үзүүлэлтийг хангасан улс орнуудад сумогийн үзүүлэх барилдаан явагддаг ч энэ цаг үеийг эзэгнэсэн их аваргууд япон түмнийг баясгасан уран гоё барилдааныг үзүүлэж байгаа учираас Монголчууд та бидэнд энэ сайхан боломж олдсон гэдэг нь лавтай юм.

“Монгол башё” өчигдөр АСА цирк эхэлээ

Арлын японы сумо бөхийг Монголчууд зурагтаар голцуу үздэг байсан бол харин энэ удаад эх орондоо Монгол улсын ерөнхийлөгчийн ивээл дор Монгол Башё нэртэйгээр үзэж байна. Аса циркэд өнөөдөр эхэлсэн Монгол башё тойргийн барилдааны нээлтэд Монгол улсын ерөнхийлөгч оролцлоо. Сумо бөхийн 28,29 р их аварга Асшёро Дагвадорж, Хакухо Даваажаргал нар болон Озакэ Кайёо, Озакэ Коотошү нар болон уран барилдаантай Аминишики нарын алдартай бөхчүүд энэ удаагийн Монгол башёд оролцож байна. Сүр хүчит бөхчүүдийн уран барилдааныг сумо бөхийн гайхамшигтай хослуулан үзэхээр Аса циркэд Монгол башё эхэлсэн энэ өдөр үзэгч олон пиг дүүрсэн байлаа. Монгол улсын ерөнхийлөгч мөн Монгол БАшегийн нээлтэнд оролцож барилдааныг үзэж сонирхлоо. Тойргийн барилдаанд оролцохыг зөвшөөрдөггүй жюрогоос доош цолтой бөхөөс 32-ыг зөвшөөрүүлж, дагуулж ирсэнээ хэлж байсан.
Монгол улсын ерөнхийлөгчийн ивээл дор Монгол улсад анх удаагаа зохион байгуулагдаж байгаа Монгол башё өнөөдөр маргааш 2 Аса циркэд болно. ТВ9 телевиз Монгол башёг үзэгч та бүхэнд энэ 2 өдрийн турш бүрэн эхээр нь шууд дамжуулан хүргэж байна.

СУМОЧ АЛТАНГАДАСЫН ХҮЧИТБААТАР “АЛТАН ГАДАС” ХҮРТЭВ

Монгол улсын ерөнхийлөгч өнөөдөр Сумо бөхийн ертөнцөд амжилттай барлидаж байгаа Хүчитбаатарт Алтангадас одон гардуулж гадаадын зочид төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр зарлиг гаргаж, мэргэжлийн сумо бөхийн ур чадварыг чадамгай эзэмшиж, дээд зиндаанд амжилттай барилдан спортын өндөр амжилт үзүүлж байгааг нь үнэлж мэргэжлийн сумо бөхийн тамирчин Алтангадасын Хүчитбаатарыг “Алтан гадас” одонгоор шагнаснаа Монгол башё” тойргийн барилдааны өмнө Төрийн ордны Соёмбо танхимд гардуулан өглөө.

“Монгол башё”-д оролцох мэргэжлийн 46 сүмоч эх оронд минь ирлээ

Манай улсад хоёр хоногийн дараа түүхэнд тэмдэглэгдэх өдөр болох гэж байгаа билээ. Энэ юу вэ гэвэл Япон улсад л зөвхөн болдог мэргэжлийн сүмо бөхийн тэмцээн анх удаа нийслэл хотноо зохион байгуулагдах гэж байгаа юм. Үүнтэй холбогдуулан “Чингис хаан” Олон улсын нисэх онгоцны буудалд Монголын их аваргууд эх нутагтаа анх удаа арлын орны хүчитнүүдтэй хамт өчигдөр хөл тавьлаа. Энэ сарын 27-28-ны өдрүүдэд “Аса” циркт болох “Монгол башё”-д оролцох Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн холбооны 46 бөх, удирдлагын долоон төлөөлөгч, 19 шүүгч, засуул, 54 хэвлэл, мэдээллийн ажилтан, 19 зохион байгуулагч гээд нийт 144 хүн хүрэлцэн ирлээ. Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн холбооны ерөнхийлөгч Китаноуми, Тойргийн барилдааны хэлтсийн дарга Ошима, их аварга Асашёорюү Д.Дагвадорж нарын тэргүүтэй зочдыг Монголчууд олимпийн наадмаас хос алт, мөнгөн медаль хүртээд буйтай зэрэгцэн Улаанбаатар хотын захирагч,
“Монгол башё”-г зохион байгуулах Ажлын хэсгийн ахлагч Т.Билэгт, Ажлын хэсгийн гашүүн, аварга Д.Сумъяабазар, Төрийн ёслолъш албаны дарга О.Нямдаваа, Элчин сайд Я.Ичихаши болон албаны бусад хүмүүс хүлээн авлаа. Мэргэжлийн сүмочид дунд бвдний сайн танил болсон Озэки Кайо, Котоошю тэргүүтэй дээд зиндааны бөхчүүдээс гадны Мэргэжлийн сүмо бөхийн дээд болон бусад зиндаанд барилдаж буй Монголын бөхчүүд энэ удаагийн багт багтсан байлаа. Харин үлдсэн 33 бөх болон албаны зарим хүмүүс оройн нислэгээр ирсэн бөгөөд тэднийг ёкозуна Хакухо ахлан ирсэн юм. Энэхүү тэмцээнд оролцохоор ирсэн сүмочид “Буянт-Ухаа”-гаас “Сонжин гранд” зочид буудлыг зорьсон. Тэд “Монгол башё”-гийн хугацаанд тус зочид буудалд байрлах юм байна.

"МОНГОЛ БАШЁ" 60 ГАРУЙ ОРОНД ШУУД ЦАЦАГДАХ НЬ

Ирэх наймдугаар сард манай улсад японы мэргэжлийн сүмо бөхийн үзүүлэх тоглолт болох гэж байгаа билээ. Аль хагас жил орчмын өмнөөс л бэлтгэж эхэлсэн “Монгол башё”-д зохион байгуулагч, ерөнхий ивээн тэтгэгч “Асашёорюү” сан чамгүй хөрөнгө хаяж байгаа сурагтай. Эх орноо сурталчлах хамгийн том арга хэмжээ байх ёстой гэдэг үүднээс өндөр түвшинд зохион байгуулахын тулд сангийн удирдлагууд толгой өндийх завгүй ажиллаж байгаа гэсэн. Харин өнөөдөр эх орондоо ирэхээр төлөвлөсөн 68 дахь их аварга уг ажилтай нэг бүрчлэн танилцах аж. Хамгийн их олзуурхмаар мэдээлэл нь энэ удаагийн “Монгол башё” дэлхийн 60 орчим оронд цацагдах гэнэ. Өөрөөр хэлбэл, үүгээр дамжуулж эх орноо олон улсын хэмжээнд таниулах юм. Харамсалтай нь, зохион байгуулах газрын асуудал хүндхэн байгаа аж. Улсын цирк, Монгол бөхийн өргөө хоёрын аль аль нь жижигдэж байгаа ч хүссэн хүсээгүй “Аса” циркээ сонгож байгаа. Сүмо үзэх сонирхолтой монгол иргэдийн хэд нь тийшээ орж чадах бол.

Мэргэжлийн сумо бөхийн холбоо бөхчүүдийг шийтгэлээ

Мэргэжлийн сумо бөхийн холбооноос "Мигаки" дэвжээний багш, сумо бөхийн түүхэн дэх 56 дахь ёкозуна II Ваканоханад гурван сарын турш цалингийнхаа 30 хувийг хасуулах шийтгэл оноожээ. Мөн түүнтэй ижил шийтгэлийг залуу бөхчүүдтэй харгис хандсан хэмээн Тоёозакурад оногдуулсан аж. Шүүгч нарын зөвлөлийн дарга ояаката Ханарэгома нацу башёгийн үеэр жонидан зиндааны нэгэн бөхийн бие улаан эрээн болж, хөхөрсөн байхыг хараад ояаката Ваканоханагаас асуусан байна. Гэтэл Ваканохана “Би өөрөө түүнийг саваадсан” хэмээн хүлээн зөвшөөрчээ. Түүнчлэн тэрбээр "Иймэрхүү зүйл сумо бөхийн бүхий л дэвжээнд гардаг” гэж хэлээд багагүй зэмлэлд өртсөн ажээ. Хэдийгээр тэр шийтгэл хүлээсэн хэдий ч Захирлуудын зөвлөлд хэвээр үлдсэн байна. Харин Тоёозакура өөрийн дэвжээний залуу бөхийн толгойг шалны модоор цохисны улмаас толгой нь гэмтэж, найман оёдол тавиулсан гэнэ. Тиймээс түүнд Мэргэжлийн сумо бөхийн холбооноос дээрх шийтгэлийг оноожээ. Тоёозакура өөрөө ийм үйлдэл гаргасандаа харамсч байгаагаа илэрхийлсэн бөгөөд тэрбээр дэвжээнийхээ бөх болон түүний эцэг, эх, сумогийн холбооноос уучлалт гуйж, “Ямар ч шийтгэл хүлээхэд бэлэн” байгаа тухайгаа хэлсэн аж. Харин өдгөө 34 настай Тоёозакурагийн дэвжээний багш түүнийг давхар шийтгэж, гэрийн хорионд байлгахаар шийджээ.

Түүнчлэн энэ хэргээс хоёр хоногийн өмнө Монголын их аварга Асашёорюү Д.Дагвадорж болон Хакухо М.Даваажаргал нарыг башёгийн сүүлийн өдөр дэвжээн дээр зүй бус авир гаргасан хэмээн Мэргэжлийн сумогийн холбооноос хүндхэн зэмлэл хүртээсэн байна. Тэднийг дахин ийм авир гаргахгүй байхыг олны өмнө хатуу анхааруулсан ажээ.

Мөн башёгийн үеэр Ама Д.Бямбадоржид өвдөг шороодсон Ваканахо шаралхаж, шүршүүрийн өрөөний хаалгыг тохойгоороо цөм цохих шахсаныхаа төлөө Мэргэжлийн сумо бөхийн холбооны тэргүүн ояаката Китаноумигаас уучлалт гуйсан байна. Ямартай ч хоёр аварга өвдөг шороодож, Европын бөх анх удаагаа мэргэжлийн сумо бөхийн башёд түрүүлсэн гээд сүр дуулиан ихтэй болсон нацу башё зарим бөхчүүдийн хувьд ширүүхэн болж өндөрлөсөн бололтой.

Сумо бөхийн эзэн хааны цомыг анх удаагаа европын бөх авлаа

Котоошюү (Европын бэрсүүт жүржийн мод) нэрээр барилддаг Болгарын сумоч Калоян Махлянов Токиогийн нацу башёд дуулиан тарив. Тэр тэмцээн дуусахаас нэг хоногийн өмнө сумо бөхийн гол шагнал эзэн хааны цомыг авахаар болов. Сумо бөхийн түүхэн эх оронд нь анх удаагаа энэ хүндэт шагналыг авч байгаа Европын анхдагч нь тэр боллоо.

Болгарын 25 настай бөх Калоян Махлянов 2002 онд сумод хөл тавиад 2005 оны нэгдүгээр сард сумогийн хоёр дахь том цол озэкиг авчээ. Энэ удаагийн тэмцээн түүний хувьд хамгийн чухал байлаа. Хэрэв амжилт муутай барилдан 50 хувиа хийгээгүй бол озэки цолоо алдах байв. Ялалт хүрэх замдаа тэрбээр өнөөгийн сумо бөхийн манлай болж байгаа хоёр монгол их аваргыг дараалан ялсан юм. Асашёорюү, Хакухо хоёр ёкозүно цолтой бөгөөд олон удаа эзэн хааны цомыг авч байлаа.

Сумо бөхийн тухай анхны баримттай мэдээлэл 642 онд хамрагддаг. Тэр цагт эзэн хааны ордонд Солонгосын элчинд зориулсан тэмцээнийг анх удаагаа зохиожээ. Дараа нь тэмцээн жил тутмын болон ургацын баярын дараа явагдаж ирсэн байна. Энэ барилдаан Японд олон домог, үлгэрийн эхлэл болсон юм. "Сумо-э" гэсэн нэртэй өнгөт бар зургийн шинэ төрөл бас энэ барилдаанаас үүсэлтэй.

Асашёорюү Давгадорж VS Хакухо Даваажаргал

Асашёорюү Давгадорж, Хакухо Даваажаргал нар сумогийн дэвжэээн дээр

“Олимп” сургууль сумо бөхчүүдийг бэлтгэнэ

Ардчилсан намд элсч, ирэх сонгуульд Сонгинохайрхан дүүргээс нэр дэвших нь тодорхой болсон Кёкүшюзан Д.Батбаяр далай аварга А.Сүхбаттай хамтран ажиллахаар болжээ. Мэргэжлийн сумо бөхөд монгол бөхчүүдийн замыг нээж өгсөн гэгддэг сумогийн алтан хараацай өдгөө сумо бөхийн өсвөр, залуу үеийг бэлтгэхэд санаагаа чилээж явдаг болсон гэнэ. Тиймээс Кёкүшюзан удахгүй болох өөрийн нэрэмжит тэмцээнд амжилттай оролцсон өсвөрийн сумочдоос сонгон шалгаруулж, далай аварга А.Сүхбатын “Олимп” дэвжээнд сумо бөхийн анги нээн, сургахаар төлөвлөж байгаа ажээ. Тэгэхээр чөлөөт бөхийг гавьяат тамирчин О.Пүрэвбаатар, П.Сүхбат, жүдо бөхийг гавьяат тамирчин Д.Нармандах нарт даалгаад буй далай аварга А.Сүхбат спортын сургуульдаа сумо бөхийн анги нээж, түүнийг нь удахгүй Кёкүшюзан анхааралдаа авах бололтой. Дашрамд сонирхуулахад, Кёкүшюзан Д.Батбаярын нэрэмжит сумо бөхийн тэмцээнийг гар, хөл, амны халдварт өвчин гарсантай холбогдуулан түр хойшлуулаад байгаа аж.